De modelspoortijdperken delen de spoorweggeschiedenis in zes perioden in. Elk tijdperk heeft zijn eigen kenmerken: typische locomotieven, kleurstellingen, opschriften en bedrijfsscenario's. Het tijdperk bepaalt welke voertuigen op een modelbaan bij elkaar passen – wie schaalgetrouw wil rijden, moet locomotieven en rijtuigen uit hetzelfde tijdperk combineren.
Het tijdperkensysteem is gedefinieerd door de MOROP (Europese modelspoorbond) en is vandaag de standaard voor alle modelspoorfabrikanten. Op de verpakking van elk model staat het bijbehorende tijdperk vermeld. Hier vind je een overzicht van alle zes tijdperken met hun kenmerken en de passende H0-modellen:
De modelspoortijdperken in overzicht
Het tijdperkensysteem is gedefinieerd door de MOROP (Europese modelspoorbond) en deelt de spoorweggeschiedenis in zes perioden in. Elk tijdperk wordt gekenmerkt door bepaalde eigenschappen: spoorwegmaatschappijen, nummerplannen, kleurstellingen en technische standaarden. Voor modelspoorders is het tijdperkensysteem een belangrijk ordeningsprincipe – het helpt bij de keuze van passende voertuigen en zorgt voor een kloppend totaalbeeld op de baan.
Tijdperk I (1835–1920) – De Länderbahnen
Het begin van de spoorwegen in Duitsland met de staatsspoorwegen van de afzonderlijke landen: Pruisen, Beieren, Saksen, Württemberg, Baden en andere. Elke Länderbahn ontwikkelde eigen locomotiefconstructies met individuele kleurstellingen – Pruisische locs in groen, Beierse in blauw, Saksische in donkergroen. Typisch zijn stoomlocomotieven met open stuurcabines, driesassers-reizigersrijtuigen met open balkons en eenvoudige goederenwagens. Modellen uit Tijdperk I zijn eerder zeldzaam en bij verzamelaars bijzonder geliefd.
Alle H0-modellen uit Tijdperk I bekijken
Tijdperk II (1920–1950) – De Deutsche Reichsbahn
Met de oprichting van de Deutsche Reichsbahngesellschaft (DRG) in 1920 werd het voertuigpark uniform. Er ontstonden de beroemde eenheidslocomotieven: de snelle BR 01 voor de sneltreindienst, de zware BR 44 voor goederentreinen, de veelzijdige BR 50 als oorlogslocomotief en de compacte BR 86 als tenderlocomotief. De voertuigen kregen uniforme DRG-opschriften. In dit tijdperk vallen ook de stroomlijnbekledingen uit de jaren 1930 en de oorlogsbouwtypes uit de jaren 1940. Tijdperk II eindigt met de deling van Duitsland en de oprichting van DB en DR.
Alle H0-modellen uit Tijdperk II bekijken
Tijdperk III (1949–1968) – De gouden era van de modelspoorbaan
Tijdperk III geldt als het populairste en meest gemodelleerde tijdperk op H0-schaal. In het westen rijdt de Deutsche Bundesbahn (DB), in het oosten de Deutsche Reichsbahn (DR). Het bijzondere: stoom-, diesel- en elektrische locomotieven rijden naast elkaar – de laatste stoomlocomotieven rijden naast de eerste diesellocomotieven en moderne E-locs. Typisch zijn de groene reizigersrijtuigen van de DB, de Silberlinge in het regionaal verkeer en de eerste TEE-treinen in het langeafstandsverkeer. Bij de DR bepalen Reko-rijtuigen en dubbeldekstreinen het beeld. De veelzijdigheid van de series en voertuigtypes maakt Tijdperk III bijzonder aantrekkelijk voor modelspoorders.
Populaire modellen: DB-modellen · DR-modellen · Alle H0-modellen uit Tijdperk III
Tijdperk IV (1968–1990) – Computernummers en nieuwe kleuren
De invoering van de UIC-computernummers in 1968 markeert het begin van Tijdperk IV. De voertuigen krijgen nieuwe bedrijfsnummers volgens de internationale standaard. Bij de DB zet de oceaanblauw-beige kleurstelling zich door – de TEE- en IC-treinen in deze kleuren behoren tot de populairste modelspoormotieven. Bij de DR domineert donkerrood als nieuwe standaardkleur. De laatste stoomlocomotieven worden bij de DB in 1977 en bij de DR in 1988 uit dienst genomen. Moderne diesel- en elektrische locomotieven nemen het volledige bedrijf over. In het goederenvervoer verschijnen de eerste container- en huckepacktreinen.
Populaire modellen: DB-modellen · DR-modellen · ÖBB-modellen · Alle H0-modellen uit Tijdperk IV
Tijdperk V (1990–2006) – Hereniging en privatisering
De Duitse hereniging brengt DB en DR samen. In 1994 ontstaat de Deutsche Bahn AG (DB AG). Verkeerrood wordt de nieuwe concernkleur en vervangt de bestaande kleurschema's. De ICE revolutioneert het langeafstandsverkeer op het nieuwbouwtraject Hannover–Würzburg. Voor het eerst verschijnen particuliere spoorwegondernemingen op het Duitse spoornet. Bij de locomotieven begint het tijdperk van de meersysteemvoertuigen, die grensoverschrijdend kunnen worden ingezet. Ook bij ÖBB en SBB vinden moderniseringen plaats.
Populaire modellen: DB AG-modellen · ÖBB-modellen · SBB-modellen · Alle H0-modellen uit Tijdperk V
Tijdperk VI (vanaf 2006) – De moderne spoorwegen
Tijdperk VI beeldt de huidige spoorwegen af. Kenmerkend zijn de 12-cijferige UIC-voertuignummers, die Europa-breed zijn uniform gemaakt. Meersysteemlocomotieven zoals de Siemens Vectron (BR 193) en de Bombardier TRAXX (BR 185/186) rijden grensoverschrijdend door heel Europa – vaak in wisselende kleurstellingen van verschillende leasingmaatschappijen. Particuliere langeafstandsaanbieders zoals Flixtrain vullen het aanbod van de DB aan. In het regionaal verkeer domineren moderne treinstellen, in het goederenvervoer rijden locomotieven van talrijke particuliere spoorwegmaatschappijen. Tijdperk VI biedt de grootste kleurverscheidenheid van alle tijdperken.
Populaire modellen: DB AG-modellen · Flixtrain · ÖBB-modellen · Alle H0-modellen uit Tijdperk VI
Welk tijdperk past bij mij?
De keuze van het tijdperk is een van de belangrijkste beslissingen bij de bouw van een modelbaan. Hier enkele tips:
- Stoomloc-fans: Tijdperken II en III bieden de grootste keuze aan stoomlocomotieven. DC-stoomlocomotieven · AC-stoomlocomotieven
- Moderne spoorwegen: Tijdperk VI biedt de actueelste voertuigen met de grootste kleurverscheidenheid.
- Veelzijdigheid op de baan: Tijdperk III staat stoom, diesel en elektrisch naast elkaar toe.
- Internationaal verkeer: Tijdperken V en VI met grensoverschrijdende meersysteemlocomotieven.